باید صحنه بازی را در سوریه به صورت یک کل با اجزای بسیار و متنوع دید که در این میان تضارب آراء و دیدگاهها زیاد است و هر یک از بازیگران تلاش میکنند تا حداکثر منافع خود را تأمین کنند که همین امر منجر به طولانی و پیچیدهتر شدن بحران در سوریه میشود.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس؛ محمد مهدی ملکی: به اعتقاد برخی تحلیلگران وضعیت غیر قابل پیشبینی موجود در سوریه، امروز در پیچیدهترین حالت ممکن خودش به سر میبرد؛ به نحوی که در ابعاد سیاسی و میدانی، شرایط به گونهای بسیار سیال پیش میرود و موازانه قوا هر روز میتواند به سود یکی از طرفها تغییر پیدا کند و همین امر سبب دشواری پیشبینی آینده این مسئله و تدوین سیاستهایی پایدار در این ارتباط شده است.
در یک ماه اخیر بحث خانشیخون و ادعای غرب و آمریکا مبنی بر استفاده دولت سوریه از تسلیحات شیمیایی را داشتیم که بر حسب روال همیشگی آنها، ابتدا با بمباران رسانهای، ادعای خود را به طرق مختلف و با تکرار، نزد افکار عمومی جا انداخته و دولت هدف یعنی سوریه را آماج حملات رسانهای و تخریبی قرار دارند.
پس از آنکه بستر مناسب فراهم آمد، آمریکا به پایگاه شعیرات سوریه حمله موشکی کرد و توانست برخی معادلات بازی را در کوتاه مدت دچار خدشه و بعضی متغیرها را جابجا کند و همه اینها در حالی است که کماکان آمریکا خود را بینیاز از کسب مجوز توسط شورای امنیت در قشونکشی و حمله به کشور دیگری میبیند و صرف تائید ادعاهای خود علیه دیگران توسط نهادهای آمریکایی و احتمالاً برخی متحدان غربی و عربی، این مسئله برای کاخ سفید و پنتاگون به مثابه مجوزی بینالمللی تلقی میگردد و آنها یکجانبه و بدون در نظر گرفتن موازین و مقررات بینالمللی، به حمله علیه کشور هدف (سوریه) دست میزنند.
لازم به یادآوری است که حمله آمریکا به عراق و افغانستان پس از حادثه تروریستی ۱۱ سپتامبر نیز بدون کسب هیچ مجوز بینالمللی صورت گرفته بود و نهایتاً هم آمریکاییها خود را در برابر آن جنایات و حملات یکجانبه، پاسخگوی افکار عمومی قرار ندادند که این نیز از طنزهای تلخ سیاسی دنیای امروز ما است.
پس از آن حمله آمریکا بود که ایران، روسیه و سوریه نشست سهجانبهای را در مسکو برگزار کردند تا به بررسی آخرین تحولات بحران در سوریه، حمله آمریکا به آن کشور و تبعات آتی آن حمله، چگونگی نحوه مبارزه با تروریستها و هماهنگی هر چه بیشتر در ابعاد سیاسی و امنیتی بپردازند. به دنبال این نشست، در روزهای اخیر تهران میزبان هیأتهای کارشناسی روسی و تُرک بود که در راستای تداوم گفتگوهای «آستانه»، این بار در سطح کارشناسی، نشستی میان سه بازیگر تأثیرگذار در صحنه سوریه برگزار شد و طی آن، برخی مقدمات لازم برای برگزاری نشست «آستانه ۴» فراهم آمد و در بیانیه پایانی نشست تهران هم سه طرف بر لزوم برگزاری نشست دیگری در سطح کارشناسی پیش از شروع نشست سطح عالی در «آستانه» تأکید کردند.
روزهای سیزدهم و چهاردهم اردیبهشت ماه قرار است نشست «آستانه ۴» در قزاقستان برگزار شود. این نشست همانگونه که انتظار میرود میتواند یکی از تأثیرگذارترین نشستهای سیاسی باشد، چرا که این پتانسیل را دارد که در راستای تقویت، حفظ و گسترش آتشبس، تأکید بر لزوم تداوم گفتگوهای سیاسی سوری ـ سوری، انتقال زندانیان و ربودهشدگان و همچنین تجمیع تلاشهای بینالمللی دیگر در راستای به نتیجه رسیدن مجموعه اقدامات سیاسی و نظامی برای پایان دادن به بحران ۶ ساله سوریه، گامهای مؤثری را بردارد.
نهایت امر اینکه نشست «آستانه ۴» میتواند زمینهساز اجماع سیاسی جهت برگزاری نشست ژنو باشد، آنچنان که همه گفتگوهای پیشین «آستانه» در سطوح مختلف هم در جهت رسیدن به نشست ژنو بوده و مجموعه آنها مقدمهای برای نزدیک کردن هر چه بیشتر دیدگاههای طرفهای درگیر و تأثیرگذار و همچنین بالا بردن احتمال به تفاهم رسیدن میان آنها بوده است.
با نگاهی منطقی و عقلانی به صحنه سوریه و دیدگاه بازیگران متعدد آن، متوجه خواهیم شد که آن کسانی که روزی تأکید بر کنار گذاشتن اسد داشتند و این گزینه را تنها راهحل بحران سوریه میپنداشتند، از این مسئله عبور کرده و معترف به اشتباه تحلیلی خود شدهاند.
امروز دیگر اکثریت بازیگرانی که زمانی راهکار نظامی را تجویز و از آن حمایت میکردند، حداقل دیگر آن راه را بیفایده دانسته و به دنبال راهکار سیاسی و تلاشهای دیپلماتیک هستند؛ هر چند که کماکان به حمایتهای خود از معارضین و تروریستها در سوریه ادامه میدهند.
لذا باید صحنه بازی را در سوریه به صورت یک کل با اجزای بسیار و متنوع دید که در این میان تضارب آراء و دیدگاهها زیاد است و هر یک از بازیگران در آن صحنه تلاش میکنند تا حداکثر منافع و خواستههای خود را تأمین کنند که همین امر منجر به طولانی و پیچیدهتر شدن بحران در سوریه میشود. این را هم در نظر داشته باشیم که برخی بازیگران همچون ترکیه، رویکرد و سیاستی بسیار سیال و پر افت و خیزی را در قبال سوریه اتخاذ میکنند که این نیز میتواند شرایط را از آنچه که هست، غیر قابل پیشبینیتر و تحلیل آینده را دشوارتر کند.