پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد تحلیلی– توصیفی با شیوهی جمعآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای و استفاده از متون اینترنتی در صدد پاسخگویی به این سؤال است که «چه عواملی در شکلگیری داعش در عراق مؤثر بودهاند؟»
چکیده
گروهک تروریستی داعش یکی از مهمترین تحولات اخیر در منطقه و عراق بهشمار میرود که با قدرتگیری از بحران سوریه، بهعنوان اصطلاحی جدید در محافل سیاسی و مطبوعاتی رایج گردید. ظهور این گروه نشانگر آغاز مرحلهی جدیدی از سلفیگرایی رادیکال با تبعیت از اندیشههای ابنتیمیه و سیدقطب در منطقه و جهان است. ابوبکر البغدادی رهبری این گروه را بر عهده دارد و با بهرهگیری از اندیشههای نوسلفیگرایی در تلاش برای تأسیس حکومت اسلامی ابتدا در عراق و سوریه و بعد در سایر نقاط جهان است. قدرتیابی این گروه در چند ماه اخیر در حدی بوده که توانسته بهعنوان کنشگر غیردولتی فعال در صحنهی عراق ظاهر گردد و روند سیاسی و امنیتی عراق را با اتخاذ رویکردی مسلحانه با مشکل مواجه سازد.
پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد تحلیلی– توصیفی با شیوهی جمعآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای و استفاده از متون اینترنتی در صدد پاسخگویی به این سؤال است که «چه عواملی در شکلگیری داعش در عراق مؤثر بودهاند؟» و فرضیه اصلی مقاله آن است که «داعش بهعنوان کنشگری اثرگذار، نقش مهم و برجستهای در تحولات اخیر عراق دارد. این گروه یکی از گروههای تکفیری در سطح منطقه است که باهدف تشکیل امارات اسلامی شروع به فعالیت نمود و عوامل داخلی و منطقهای و بینالمللی نیز از عوامل مؤثر در شکلگیری آن بودهاند.» یافتههای پژوهش حاکی از آن است که میتوان از ایدئولوژی سلفی- جهادی، عوامل داخلی (ضعف دولت و نیروهای نظامی، تعامل با گروههای سیاسی، عوامل جغرافیایی، اختلافات قومی، عوامل اقتصادی- اجتماعی)، عوامل منطقهای (بحران سوریه، حمایتهای مالی و نظامی عربستان و قطر بهمنظور سرنگونی حکومت اسد و همکاریهای ترکیه با گروهای مخالف اسد) و از نقش غرب به رهبری ایالات متحده (به بهانهی کمک به ثبات منطقه و عراق، مبارزه با تروریستها و تلاش برای ایجاد حکومت مردمی در سوریه) بهعنوان عوامل فرامنطقهای مؤثر در شکلگیری گروهک تروریستی داعش نام برد.
کلمات کلیدی: سلفیگرایی; سلفیگرایی رادیکال; اندیشههای نوسلفیگرایی; گروهک تروریستی داعش; ایدئولوژی سلفی- جهادی; عراق; سوریه; عوامل منطقهای; عوامل فرامنطقهای; حکومت اسلامی
نویسندگان:
علی محمدیان, قاسم ترابی
فصلنامه سیاست دفاعی – سال بیست و چهارم، شماره ۹۳، زمستان ۱۳۹۴.
برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید. 