گروه اجتماعی: خراشاد روستایی در نزدیکی شهر بیرجند، مهد بزرگانی است که نام و آوازه یشان گوش جهان را پر کرده است،یکی از کهنکاران خراشاد، نجار قدیمی این روستاست که بعد از ۵ دهه کار طاقت فرسای نجاری هنوز در کارگاهش به روی مشتریان باز است.
به گزارش طبس نیوز به نقل از خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از خراسانجنوبی، به نقل ازروزنامه آوای خراسانجنوبی، خراشاد روستایی در نزدیکی شهر بیرجند، مهد بزرگانی است که نام و آوازهشان گوش جهان را پر کرده است.
یکی از کهنکاران خراشاد، نجار قدیمی این روستاست که بعد از ۵ دهه کار طاقت فرسای نجاری هنوز در کارگاهش به روی مشتریان باز است. عصر یک روز جمعه از کنار کارگاه حاج غلامرضا نجار گذر کردیم. برخلاف برخی صنفهای امروزی، هیچ اسم و رسم دهان پر کنی بر سر در این کارگاه دیده نمیشود.
الوارهای چوب کنار کارگاه و در بزرگ آن نظرمان را جلب میکند. کنجکاو شدیم که ببینیم در این کارگاه قدیمی با این چوبهای انباشته چه میکنند. در نیمه باز را باز کردیم و داخل رفتیم. صدای اره برقی این نجار فضای کارگاه را پر کرده است.
حاج غلامرضا با پسرش مشغول برش چند تکه چوب هستند، به گرمی از ما استقبال میکنند. روی یکی از دیوارهای بلند این کارگاه قاب عکسی از جوانیهای حاج غلامرضا نصب شده و نگاه را بر می گردانم تا عکس را با چهره ۷۰ سالگیاش مقایسه کنم.
گذر زمان است دیگر؛ همه را پیر میکند، اما نجار کهنهکار هنوز زیر بار روزگار قد خم نکرده است. غبار تراشههای چوپ سر و صورتش را پوشانده، عینکی که به چشم دارد پر از گرد چوب است.
میگوید ۷۰ سال سن دارد؛ همه او را به نام استاد غلامرضا نجار می شناسند. تقریباً از ۲۰ سالگی در حرفه نجاری فعالیت داشته و بسیاری از نیازمندیهای مردم شهر و روستاهای اطراف را در زمینه نجاری فراهم کرده و جالب اینکه هنوز هم این پیرمرد در کارگاه نجاری خود برخی کارهای مردم را انجام میدهد.
از ابزارهایی که در قدیم با آن نجاری می کند نام میبرد؛ از جمله تیشه دستی، اره دستی، رنده دستی و همچنین اره دو نفره ای که برای الوارهای بزرگ در زمان قدیم استفاده می شده است.
از گهواره تا تابوت!
حاج غلامرضا از گذشته ها میگوید. زمانهایی که زمانی تراکتور اصلاً نبود و وسایل کشاورزی از چوب ساخته میشد. گویا کار او در آن زمان رونق بیشتری نسبت به الان داشته است.
وی میافزاید: گاو آهنی از چوب درست میکردیم مخصوص شخم زدن که با استفاده از الاغ و یا گاو زمینهای کشاورزی آن زمان را شخم میزدیم. از دیگر وسایلی که در آن زمان بسیار متداول بود و ما برای مردم از چوب می ساختیم در منازل بود. همچنین چرخ چاه، قالب خشت، داس چوبی، تخت چوبی برای خوابیدن در حیاط منازل که تابستان ها کاربرد بسیار زیادی داشته است.
ساخت چرخ تو بافی هم در خراشاد که مهد این هنر اصیل است هنوز مشتریان فراوانی دارد.
در گذشته که از تیرآهن خبری نبود تراش دادن تیرهای بلند چوبی برای گرفتن سقف خانهها، از کارهای حاج غلامرضا نجار بود. از جمله کارهای دیگر وی ساخت گهوارهی نوزاد، صندوق بزرگ چوبی (برای نگهداری نان) و کرسی است.
یکی دیگر از دست ساختههای این نجار قدیمی، منبر و تابوت است، میگوید: هم اکنون نیز دوتابوت در کارگاه دارم که یکی از سربیشه سفارش داده شده و دیگری از نهبندان.
وی از تفاوت نجاری قدیم و جدید میگوید و می افزاید: آن وقتها از برق خبری نبود. کار برش و رنده کردن چوب، سوراخ کاری و… همه با دست انجام میشد که واقعاً طاقتفرسا بود. الان دیگر دستگاهها تماماً برقی شده و کارها راحتتر.
بزرگترین و تنها ترین دستگاه برش چوب در کارگاه حاج غلامرضا!
از او می پرسم چوب مورد نیازش را از کجا تهیه میکند و او پاسخ میدهد: از روستاهای اطراف درختان خشک شده را میبریم و به اینجا میآوریم؛ بیشتر چوب درخت گردو و سپیدار را استفاده می کنیم.
وی خاطر نشان میکند: تمام نجارهای شهر بیرجند هم از اینجا چوب تهیه میکنند.
او که چند دستگاه برقی بزرگ در کارگاهش دارد میگوید: دستگاه اره رام در این کارگاه بزرگترین دستگاهی است که حتی در بیرجند هم نمونه آن نیست و بیشتر برای برش چوب هایی با قطر بسیار بزرگ استفاده میشود.
اثرات خشکسالی کار این نجار را هم گویا کساد کرده، میگوید: خشکسالی باعث شده که چوبها آفت بزنند و خاصیتی که برای نجاری دارند را از دست بدهند.
به گفته این نجار کهنه کار؛ شاگردان زیادی در این کارگاه استاد شدند نمونه آن پسر خودش هست به نام یوسف که هم اکنون از نجارهای با سابقه بیرجند هم محسوب میشود.
یکی از نمونه کارهای یوسف ساخت ورودی و پنجرههای ساختمان شمس العماره هست که به شکل کاملا سنتی ساخته شده است.
پس از ۵۰ سال هنر نمایی بر کالبد چوب خشک؛ امروز، حاج غلامرضا در اوج پختگی ایستاده است اما آنطور که خودش میگوید در و تخته زندگیاش جور نیست او باید اکنون بازنشست میشد اما چون فقط ۹ سال سابقه بیمه دارد باید هنوز کار کند تا بتواند در سالهای آینده از مزایای بازنشستگی بهره مند شود.
اکسیر اراده و امید در کنار نیروی اعتماد به نفس حاج غلامرضا ها را مثل یک جوان سر زنده نگه داشت است.