دریای خزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان در غرب آسیای مرکزی و به دلیل ویژگیهای ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک، ذخایر قابل توجه هیدروکربن، کریدور مهم حمل و نقل و منابع غنی بیولوژیک برای قدرتهای جهانی از ویژگی خاصی برخوردار شده است.
به گزارش طبس نیوز به نقل از خبرنگار دفتر منطقهای خبرگزاری فارس به نقل از «استانرادار»، دریای خزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان در غرب آسیای مرکزی قرار گرفته و این موضوع با تأثیر در معاهدات بینالمللی توانسته به عنوان یکی از مهمترین چالشهای منطقه مطرح شود.
در واقع این منطقه، میدانی برای رقابت و رویارویی کشورهایی میباشد که میخواستند تسلط خود را بر این منطقه مهم و استراتژیک قطعی کنند.
۱۵ اوت سال ۲۰۱۷ شهر «آستاراخان» روسیه میزبان گردهمایی بین المللی با موضوع «تمرکز سیاستهای بین المللی در منطقه کاسپین» بود.
برگزارکننده این نشست مرکز تحقیقات بین المللی خزر و اوراسیا بوده و کانال تلویزیونی «آستاراخان 24» آن را پوشش میداد.
کارشناسان شرکت کننده در این اجلاس از روسیه، قزاقستان، آذربایجان بودند.
«اندره سیزرانوف» مدیر مرکز «کاسپین- اوراسیا» به عنوان ناظر و مجری این جلسه اظهار داشت: مهمترین عامل خارجی که در منطقه خزر مؤثر است کشورهایی میباشند که دارای منافع قابل توجه ژئوپلیتیک در این منطقه هستند.
وی افزود: به همراه آنان بازیکنان ژئوپلیتیک قدیمی مثل روسیه، آمریکا، انگلستان، ترکیه و ایران نیز حضور دارند و بیشترین فعالیت سیاسی و اقتصادی را در این منطقه فرانسه، آلمان، چین و عربستان سعودی انجام میدهند.
این منطقه مهمترین نقطه اتصال بین شمال و جنوب است.
موقعیت کاسپین عمدتا توسط عوامل سیاسی تعیین میشود که مربوط به تفاوتها و شباهتهای منافع ملی دولتهای ساحلی هستند که اهمیت وضعیت ژئوپلیتیک و بین المللی این منطقه را نشان میدهد.
همین عوامل هستند که تأمین امنیت منطقه را تضمین میکنند.
منطقه دریای خزر و قلمرو آن امروز مورد توجه بسیاری از کشورهای دنیا است و نظر آنها را به خود جلب کرده است.
این جلب توجه نه به دلیل وجود منابع غنی از مواد هیدروکربن بلکه به خاطر ویژگیهای ژئوپلیتیک و ژئو استراتژیکی است که تعیین کننده منافع سیاسی، اقتصادی و نظامی بازیگران جهانی میباشد.
امروز آمریکا توجه ویژهای به کاسپین دارد، در درجه اول به این دلیل که موقعیت کلیدی این منطقه در قاره آسیا و اروپا آن را متمایز کرده و تسلط کاخ سفید بر این منطقه یکی از اهداف دراز مدت سیاست خارجی «واشنگتن» بوده و انتظار میرود که در آینده نزدیک سیاست واشنگتن در دریای خزر تغییری نکند.
در توصیف اهمیت ژئوپلیتیک دریای خزر، میتوان گفت عواملی مانند وضعیت جغرافیایی، نظامی و استراتژیک مطلوب آن در قاره آسیا- اروپا ، ذخایر قابل توجه هیدروکربن، کریدور مهم حمل و نقل و منابع غنی بیولوژیکی آن را مورد توجه قرار داده است.
«کیسنیا تورنکوا» کارشناس مسائل سیاسی آستاراخان در مصاحبه با رسانههای غربی تصویر خزر را این طور تشریح کرده است: عمدتا این منطقه با مسائل نظامی ارتباط داشته و لفاظیهای اروپا در رابطه با خزر در سالهای اخیر ماهیت ژئوپلیتیکی دارد.
«ضمیر کاراجانوف» کارشناس سیاسی منطقه در این باره گفت: با تمام تنوع، منافع و جهتگیریهای سیاسی، کشورهای ساحلی خزر باید زبان مشترکی پیدا کنند تا در رابطه با این دریا به توافق برسند و این توافق تنها در زمینه انرژی نیست بلکه همکاریهای بشر دوستانه و توریسم نیز جزء آن میباشد.
این کارشناس هم چنین اشاره میکند که منطقه خزر نظر پادشاهان عرب و خاورمیانه را نیز به خود جلب کرده است.
«علی حاجی زاده» کارشناس آذربایجانی و مدیر پروژه «خاورمیانه بزرگ» تجزیه و تحلیل جالبی از سیاست عربستان در رابطه با خزر دارد و تصریح میکند: اعراب تمایل دارند سیاستی را در منطقه جاری کنند که در درجه اول ایران را مهار کند.
«ادوارد زاخاریاش» دیگر کارشناس منطقه در اینباره گفت: بسیاری از کشورها و سازمانهای بین المللی میخواهند منافع خود را در دریای خزر محقق کنند.
وی ادامه داد: بدون اغراق قدرتهای جهانی علاقمند به منابع نفت و گاز کاسپین هستند و به همین دلیل موضوع امنیت خزر از اولویت خاصی برخوردار شده و بازی «کارت من» میتواند بسیار خطرناک باشد.
زاخاریاش تصریح کرد: به طور کلی هر ۵ کشور ساحلی خزر باید توافق کنند که مکانیسم مشترک امنیتی را در کاسپین ایجاد کنند.
«ایلگار ولی زاده» رئیس کلوپ کارشناسان سیاسی جنوب «قفقاز» در اینباره گفت: منطقه خزر تعامل تمدنهای جهان قدیم است همانطور که امروز هم این منطقه مورد توجه کشورهای پیشرو از دیدگاههای مختلف مثل تحقق ۳مسیر عمده حمل و نقل انرژی شمال- جنوب، شرق- غرب، جنوب- غرب قرار گرفته است.
این کارشناس تصریح کرد: حل مشکلات موجود در خزر بدون رویکردهای سیاست مشترک امکان پذیر نمیباشد.
«اندره چیو تاریف» کارشناس قزاقستان و مدیر مسئول مرکز تحقیقات «آلترناتیو» گفت: بیشترین فعالیتها در حوزه خزر را قبل از هر چیز آمریکا و اتحادیه اروپا دارند.
«سرگی نووسلوف» استادیار دانشکده روابط بین المللی دانشگاه دولتی آستاراخان تصریح کرد: منطقه کاسپین نقش مهم و ویژهای در سیاست خارجی آمریکا دارد که نه تنها به دلیل منافع اقتصادی بلکه بیشتر به دلیل مقابله با نفوذ روسیه و ایران در منطقه است.
«عظمت امینوف» رئیس مجمع جوانان شعبه آستاراخان اظهار داشت: در منطقه خزر تنها منافع کشورهای ساحلی مطرح نیست بلکه کشورهای نزدیک به دریای خزر به ویژه ازبکستان نیز منافع خود را در خزر میبینند و به همین دلیل امروز در تعمیق روابط و همکاریهای اقتصادی با این کشورها تأکید دارد.
«نور بیک شایماکوف» رئیس بخش همکاریهای بین منطقهای کشورهای مشترک المنافع و روسیه در روابط اقتصادی و بین المللی در اینباره گفت: موضوع بسیار مهمی که تا حدود زیادی روابط کشورهای ساحلی خزر را تعیین میکند، موضوع تعیین حقوق این دریا است که نیاز به یک راه حل فوری دارد.
کارشناسان به این نتیجه رسیدند که مواردی که در بالا ذکر شد مستلزم ایجاد یک سیستم مدیریتی برای برقراری امنیت یک پارچه در خزر است که هم از درگیریها و توسعه آن جلوگیری نماید و هم منطقه امنی ایجاد شود.
شایان ذکر است که برقراری امنیت در منطقه میتواند در پیچیدگی سیاست خارجی کشورهای ساحلی خزر و نفوذ فعال نیروهای خارجی در زمینه ژئوپلیتیک منطقه مؤثر باشد.
این موضوع نیز با تحقق و اجرا اقدامات تثبیت کننده از جمله ایجاد مکانیسم همکاریهای امنیتی منطقه خزر، دادن راه حلهای سازنده در حل اختلافات و نقطه نظرهای متناقض و هماهنگیهای دقیق با سازههای امنیتی بین المللی میسر میشود.
انتهای پیام/ح