گروه سیاست و اقتصاد: معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان و فعال دانشجویی دهه ۶۰ گفت: اگر جنبش دانشجویی آرمانهای خود را به گزارههای اخلاقی قابل فهم برای افکار عمومی تبدیل نکند، از حیات بازمانده و تأثیرگذاری خود نسبت به جامعه را از دست میدهد.
به گزارش طبس نیوز به نقل از خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، مصطفی اسماعیلی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان در دهه ۶۰ در مراسمی که عصر سهشنبه ۱۴ آذرماه به مناسبت گرامیداشت روز دانشجو در دانشگاه اصفهان برگزار شد، با بیان اینکه جنبش دانشجویی نیازمند یک مانیفست جدید برای شرایط جدید است، اظهار کرد: امروز بعد از گذشت حدود ۷۵ سال از شکلگیری جنبش دانشجویی در ایران، این جنبش نیازمند بازنگری است و در واقع باید خود را آسیبشناسی کند تا بتواند نیازهای خود و جامعه و هویت خویش را بشناسد و متناسب با شرایط جدید، نقشه راهی برای آینده تدوین کند؛ همچنین نیاز به تغییر پارادایم دارد و در واقع باید به یک جنبش اخلاقی عزیمت کند.
وی با تأکید بر اینکه ضرورت امروز جنبش دانشجویی، بازنگری و تدوین مانیفست جدید است، گفت: روش مدنظر من برای تدوین این مانیفست، توجه به اسلوب دیرینهشناسی فوکو است. طبق این اسلوب، ما مسئلهای در زمان حال داریم که برای حل آن به تاریخ و گذشته برمیگردیم، یعنی اگر جنبش دانشجویی را در دهههای مختلف مورد بررسی قرار میدهیم، در واقع به دنبال پاسخی برای امروز خود هستیم و در این بازگشت تاریخی، فوکو اشاره میکند که ابتدا باید به نقطه آغاز و نقطه صفر یک پدیده بازگشت، البته نه به آن معنا که علتالعللی برای آن پدیده پیدا شود، بلکه در واقع آن پدیده شبیه یک بذر است و ما میخواهیم قابلیت مفقود شده آن بذر را پیدا کنیم.
اسماعیلی افزود: ممکن است آن بذر رشد نکند. شرایط و الزامات و بازیگرانی در رشد آن دخالت دارند و این عوامل گاه پراکنده و بازیگرانی که در این پدیده نقش ایفا میکنند، باید شناسایی شوند و بعد از آن باید به اولین صورتبندیهای این پدیده توجه کنیم؛ بنابراین اگر بخواهیم به تاریخچه جنبش دانشجویی برگردیم، باید به نقطه آغازین آن، بازیگران و صورتبندیهایی که در دل خود داشته است، توجه کنیم.
وی ادامه داد: با توجه به اسلوب دیرینهشناسی فوکویی میتوان به ماهیت جنبش دانشجویی نگریست و سپس مؤلفهها و ویژگیهای این جنبش را استخراج کرد، اینجاست که باید به تبیین وضع حاضر جنبش دانشجویی پرداخت و در مرحله سوم باید نقشه راهی برای آینده آن تدوین کرد.
معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان خاطر نشان کرد: فضای غالب جنبشهای دانشجویی در سالهای دهه ۶۰، چپگرایی اسلامی با مؤلفههای مبارزه با استکبار جهانی، عدالتخواهی اجتماعی، دفاع از محرومین، حمایت از سازمانهای آزادیبخش اسلامی، حمایت از پروژه اسلام ناب محمدی، مبارزه با متحجرین و مرفهین بیدرد، سازشناپذیری در مقابل آمریکا، مخالفت با صلح تحمیلی و طرفداری از حضور در جبههها بود.
وی اضافه کرد: با توجه به آنچه گفته شد، میتوان نقطه آغاز و نقطه صفر جنبش دانشجویی را در سال ۱۳۳۲ جستجو کرد، آغازی که پس از خروج یک دیکتاتور و باز شدن فضای سیاسی کشور و با برتری و تحت تأثیر گفتمان روشنفکران چپ و متأثر از گفتمان غالب روشنفکران آن روز ایجاد شد و وجود مکانیزم انتخابات و رقابت آزاد به منزله نماد دموکراسی را میتوان در تنظیم روابط خارجی جنبش مشاهده کرد.
اسماعیلی تصریح کرد: تشکلهای دانشجویی در آن سالها اهداف عالیتری را نسبت به مشکلات صنفی دانشجویان نمایندگی میکردند، مسائل ملی و جهانی را وجهه همت خود قرار داده و تجددخواهی، شیفتگی به علم جدید و نگاه انتقادی و اعتراضی به آرمانهای جهانی را میتوان ویژگی مشترک همه آنها در سالهای دهه ۶۰ دانست.
وی با بیان اینکه ضرورت فعلی جنبش دانشجویی، ایفای نقش به عنوان یک جنبش اخلاقی در جامعه است، گفت: جنبش دانشجویی در واقع حرکتی برای معطوف شدن به یک هدف خارج از نهادهای رسمی است و این نوع جنبشها در دهههای گذشته تغییرات عمدهای را در جهان ایجاد کردند. منظور از جنبش اخلاقی این است که آرمانهای عدالتطلبانه، آزادیخواهانه، رفاه، توسعه، پیشرفت و سایر آرمانهایی که به تناوب در جنبش دانشجویی وجود داشته، دنبال شود؛ ولی اگر این آرمانها به گزارههای اخلاقی قابل فهم برای مردم تبدیل نشود، هیچ تأثیری نخواهد داشت.
عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان در دهه ۶۰ افزود: از نگاهی دیگر، جامعه ایرانی یک جامعه دینی است و نمیتوان نسبت به دین و اخلاق در این جامعه نگاهی گذرا داشت. اگر به رخدادهای اجتماعی در جامعه ایران نگاه کنیم، میبینیم نوعا تحولات در همین عرصهها رخ میدهد و حتی انقلاب اسلامی ایران نیز یک وجه اخلاقی دارد.
وی با تأکید بر اینکه جنبش دانشجویی برای ادامه حیات خود ناگزیر است در افکار عمومی نفوذ پیدا کند، گفت: جنبش دانشجویی باید وارد ساحت اخلاقی شود، چرا که جنبش صرف سیاسی به نتیجه نمیرسد. اگر فقط شعارها و آرمانهای عدالتطلبانه سر دهید، به جایی نخواهد رسید. ضرورت جامعه ما نیز چه به لحاظ نقد حاکمان و چه به لحاظ ارتباطات اخلاقی، همین است و اگر جنبش دانشجویی بخواهد در جامعه تأثیرگذار باشد، باید به سمت جنبش اخلاقی برود. وی گفت: این حرکت سطح جنبش دانشجویی را ارتقا داده و آن را به مطالبات جامعه پسامدرن نزدیک میکند. اگرچه پیوند این جنبش اخلاقی با دین یکی از نکات اساسی است، ولی هویت دینی و اسلامی جنبش دانشجویی در دهههای اخیر، زینتی و فقط هویتی بوده که به دنبال عنوان خود یدک میکشیده است.